Dha­lang bo­cah bu­tuh ka­lo­dha­ngan lu­wih

Ora di­se­la­ki ma­neh ma­na­wa Ki Nar­ta Sab­da iku dha­lang kon­dhang kang ka­lung­guh­ane ing ja­gad pa­ke­lir­an ora ba­kal ka­gan­te­ka­ke de­ning dha­lang-dha­lang sai­ki. Se­mo­no uga Ki Man­teb Su­dar­so­no, kang uga an­tuk ka­wi­ga­ten lu­wih de­ning sut­res­na wa­yang, lan pa­ra dha­lang li­ya­ne kang ra­ta-ra­ta du­we­ni sut­res­na­ne dhe­we-dhe­we.

Ban­jur ing ja­man sai­ki, dha­lang anyar sing ka­ya nga­pa sing di­bu­tu­ha­ke ma­sa­ra­kat? Sing ka­ya Ki Nar­ta Sab­da, Ki Man­teb Su­dar­so­no, ut­awa sing ka­ya nga­pa? Pi­ta­kon­an iki ka­ya­ne du­rung bi­sa di­wang­su­li ja­lar­an akeh ba­nget pi­lih­an dha­lang mud­ha sing se­ja­ti­ne pa­dha mum­puni ka­beh. Apa ma­neh sai­ki wus tu­wuh dha­lang-dha­lang bo­cah kang ka­wa­sis­ane mba­bar wa­yang ya ora ka­lah ka­ro dha­lang la­was.

“Ma­na­wa nya­wang ana­ne dha­lang bo­cah, ing gam­ba­ran­ku ora li­ya amung pa­ra dha­lang bo­cah iku di­ja­ga­ka­ke mi­nang­ka pa­ne­ru­se dha­lang-dha­lang se­ni­or. Ing pa­pan pa­mu­lang­an ka­ya­ta SMKI (sai­ki SMKN 8 So­lo) lan ISI, da­di pa­pan pang­gul­awen­tha­he wong kang­go nung­gak se­mi dha­lang. Sa­li­ya­ne iku isih ana sang­gar-sang­gar se­ni, ka­ya­ta Sang­gar Se­ni Sa­ro­ta­ma, kang da­di wa­dhah lan pa­pan pang­gul­awen­tha­he bo­cah kang ajar ndha­lang. Akeh ba­nget bo­cah ci­lik sing ajar ndha­lang ing sang­gar se­ni mau, ja­lar­an in­sti­tu­si for­mal du­rung ana sing nam­pa bo­cah ci­lik kang ke­peng­in ajar ndha­lang, ka­ja­ba ma­na­wa wus ngan­cik SMA ut­awa ku­li­yah,” pi­te­ra­nge Yu­nan­to Su­tyas­to­mo, pan­ngi­lut bu­da­ya, na­li­ka di­te­mo­ni Es­pos ing Ba­lai Soed­jat­mo­ko So­lo, Se­la­sa (19/7).

Mi­ru­tut pi­yam­ba­ke, ngrem­ba­ka­ne dha­lang bo­cah ing ja­man sai­ki ku­du­ne di­ju­rung ka­beh pe­hak. Amar­ga ing tang­ane bo­cah-bo­cah iku, uri­pe pa­ke­lir­an ing tem­be mbu­ri di­tem­to­ka­ke. Tam­tu, iki ya mbu­tu­ha­ke ka­wi­ga­te­ne pa­mir­sa lan sut­res­na wa­yang, sar­ta pan­ju­ru­nge pa­ma­ren­tah. Ora ke­na, na­si­be wa­yang ku­lit su­kem­be­ne amung di­sung­gi lan da­di ku­wa­jib­ane dha­lang thok.

“Sing ba­ku, wi­wit sai­ki dha­lang-dha­lang bo­cah iku di­we­ne­hi ka­lo­dha­ngan kang lu­wih jem­bar lan ke­rep. Amar­ga dha­lang-dha­lang bo­cah iku ya du­we­ni cak­rik lan sang­git­an dhe­we-dhe­we, mi­nang­ka ci­ri mli­gi­ne. Iki ku­du di­a­sah te­rus lan ke­rep di­we­ne­hi ka­lo­dha­ngan tam­pil su­pa­ya sa­na­sa­ya nda­di lan mum­puni.”

Ana­ne fes­ti­val dha­lang bo­cah sa­ja­ne ya cu­kup mbi­yan­tu. Amung wae ke­gi­yat­an iki di­ge­lar amung se­ta­un se­pis­an. Iki ge­nah ku­rang. Ta­man Bu­da­ya Su­rak­ar­ta (TBS) ut­awa Ta­man Bu­da­ya Ja­wa Te­ngah (TBJT) pan­cen wus pa­weh ka­wi­ga­ten ma­rang ja­gad pa­ke­lir­an, kan­thi ngge­lar pa­ke­lir­an ajeg sa­ben se­pa­sar se­pis­an. Nang­ing ba­li ma­neh, ka­su­nyat­ane dhla­nag-dha­lang kang di­we­ne­hi ka­lo­dha­ngan tam­pil ya pa­ra dha­lang di­wa­sa.

“Mbok se­pis­an-se­pis­an uga di­tam­pi­la­ke dha­lang bo­cah. Ing Ba­lai Soed­jat­mo­ko dhe­we, ya tau nam­pi­la­ke dha­lang bo­cah. Mu­ga-mu­ga su­kem­be­ne bi­sa di­ke­re­pi. Te­rus, pa­pan li­ya­ne ut­awa pe­hak li­ya uga pa­weh ka­lo­dha­ngan kang jem­bar ma­rang dha­lang bo­cah. Pa­ma­ren­tah dhe­we ya aja ku­rang gre­get ka­ya nge­ne iki,” ujare Yu­nan­to.

Tu­mra­pe dha­lang bo­cah, ku­du­ne ya ma­was dhi­ri lan bi­sa ngem­pan pa­pan na­li­ka mba­bar cri­ta la­kon. Sing di­ka­re­pa­ke yai­ku, cri­ta la­kon kang di­ba­bar ku­du­ne ya dit­re­pa­ke ka­ro ja­ga­de bo­cah. Upam­ane kan­thi sa­ra­na wa­yang kan­cil, kang cri­ta ba­ku­ne sa­ka ja­ga­de sa­to ke­wan, nang­ing ke­bak pi­wu­lang.

“Ma­na­wa ngang­go wa­yang pur­wa, ya ora apa-apa. Nang­ing la­kon kang di­ang­kat mbok ya di­se­la­ra­sa­ke ka­ro umu­re bo­cah. Upam­ane ngen­ani uri­pe Pan­dha­wa lan Ku­ra­wa na­li­ka isih ci­lik ku­wi ke­pri­ye?[solopos]

Posted in: basa jawa,ikanmasteri,kabudayan,maztrie,ngoko,opini,sastra jawa,utroq,wayang